Etymologie

quarantaine

Quarantaine: 40 dagen opgesloten

Wie het coronavirus (misschien) heeft, moet in isolatie of quarantaine. Wat is het verschil en waar komt het woord quarantaine vandaan? Une quarantaine betekent letterlijk ‘een veertigtal’ in het Frans, zoals une dizaine ‘een tiental, een stuk of tien’ is en we ons dozijn aan douzaine (’twaalftal’) te danken hebben. Het Franse begrip had van quarante …

Quarantaine: 40 dagen opgesloten Lees verder »

fnuiken

Fnuiken en gnuiven

Fnuiken: het enige Nederlandse woord met fn-. Ook met gn- zijn er weinig. Hoe kan dat en hoe komen we aan die woorden? Laat ik met fnuiken beginnen. Dat zal niet iedereen kennen, want het wordt weinig meer gebruikt. Het betekent zoiets als ‘beknotten’, ‘inperken’ of ‘beëindigen’; je kunt bijvoorbeeld je ambities of je plannen …

Fnuiken en gnuiven Lees verder »

hoe spreek je paprika uit?

Hoe spreek je paprika uit?

Hoe spreek je het woord paprika uit: als ‘pappriekaa’ of als ‘paapriekaa’? Kort antwoord: de lange a is gebruikelijker en logischer. Als je paprika in lettergrepen verdeelt, pa-pri-ka, zie je dat de eerste een open lettergreep is. In een open lettergreep klinkt de klinker gewoonlijk lang: ‘paa’, niet ‘pah’. We spreken Afrika ook uit als …

Hoe spreek je paprika uit? Lees verder »

Lang, lengte: umlaut in het Nederlands

Lang – lengte: umlaut in het Nederlands

Umlaut, dat is toch iets typisch Duits? De puntjes op Köln en pünktlich lijken typisch iets van onze oosterburen, die van lang niet langer maar länger maken. Toch is umlaut een taalkundig verschijnsel dat ook in het Nederlands voorkomt. Kijk maar naar lengte, een afleiding van lang. De klankveranderingen die taalkundigen ‘umlaut’ noemen, zijn in …

Lang – lengte: umlaut in het Nederlands Lees verder »

Tax of taks?

Tax of taks?

Schrijf je tax of taks? Kort antwoord: alle woorden met taks (‘belasting, heffing’) zijn in het Nederlands met ks. De x zit onder meer in taxeren, taxfree en taxi. Bankentaks, CO2-taks, ecotaks, suikertaks, vlaktaks, vleestaks, vliegtaks: zowel in Nederland als in België zijn samenstellingen met taks populair in de politiek en de media, omdat ze zo …

Tax of taks? Lees verder »

u hebt of u heeft

U heeft of u hebt?

‘U heeft’ of ‘u hebt’? U vertoont soms trekken van een derde in plaats van een tweede persoon. Hoe komt dat? U is net als jij en jullie een tweede persoon: iemand die je aanspreekt, een of meer mensen met wie je samen bent en met wie je praat. Gek genoeg zijn er grammaticale verschillen …

U heeft of u hebt? Lees verder »

Brugge

Sjibbolet

Een sjibbolet is een taalvorm waaraan mensen menen te kunnen bepalen of iemand bij de ‘goeden’ of de ‘slechten’ hoort. Hoor je bij de slechten, dan word je al snel weggezet als dom of niet taalvaardig. Sjibbolet is een woord uit een Bijbelverhaal. Twee stammen, de Gileadieten en de Efraïmieten, waren in oorlog met elkaar. De …

Sjibbolet Lees verder »

Bond of bont?

Hoe spel je bond/t: is het bond of bont? Dat hangt van de betekenis af: bont is een harig dierenvel of een kleurcombinatie; een bond is een organisatie. Het bont Bont is het behaarde vel van dieren, dat bijvoorbeeld in kleding wordt gebruikt. Sommige dieren, zoals nerts, hermelijn en vos, hebben een uitgesproken zachte, warme …

Bond of bont? Lees verder »

kaki uniform

Hoe spreek je kaki uit?

Keekie, zegt de een. Kaakie, zegt de ander. Zelf wist ik eigenlijk niet eens hoe ik kaki zou uitspreken, totdat Mattie en Marieke op Q-Music in een discussie belandden over de uitspraak van kaki. Toen belden ze mij voor het antwoord … En om dat verlossende antwoord maar meteen te geven: kaki spreek je van oorsprong …

Hoe spreek je kaki uit? Lees verder »

Scroll naar top