gnocchi

Gnocchi, hummus, quinoa: uitspraak en spelling van moeilijke gerechten

Advocado en tekielja. Broesjetta en een latte matsjato. Het is ook niet makkelijk, alle fijne kneepjes van het Spaans, het Italiaans en andere talen doorgronden. Hoe spreek je zulke woorden goed uit, en wanneer ‘mag’ een vernederlandste uitspraak?

Wat wel en niet ‘juist’ is, ligt niet helemaal vast. Ga maar uit van mijn ‘subjectieve autoriteit’: ik weet wat van taal en ik kijk in de naslagwerken, maar ik vind er net zo goed iets van (zoals iedereen). Er zullen dus allicht taalkundigen, lexicologen, culinair experts e.d. zijn die toch net een andere smaak hebben.

Menu’s en supermarkten

Hieronder een lijst gerechten, dranken en ingrediënten die je vaak op menu’s en in supermarkten in Nederland en België vindt. Ze hebben een lastige uitspraak en/of een verraderlijke spelling (daar noem ik alleen de bekendste en belangrijkste gevallen).

Ik beperk me hoofdzakelijk tot Europa en Latijns-Amerika; veel Aziatische talen en gerechten zijn óf te onbekend óf niet duidelijk gestandaardiseerd.

Belangrijk: met de Ǵ/ǵ bedoel ik niet de schrapende Nederlandse g, maar de klank zoals in gay, garçon en trigger.

Italiaans

  • bruschetta: ‘broes-KET-ta’ (geen sj)
  • ciabatta: ‘tsja-BAT-ta’ (geen sieja)
  • espresso: ‘es-PRES-so’ (geen x)
  • funghi: ‘FOEN-ǵie’ (geen uh, geen dzj)
  • gnocchi: ‘NJOK-kie’ (geen g, geen tsj)
  • latte macchiato: ‘LAT-te mak-KJA-to’ (geen s of tsj)
  • tagliatelle: ‘tah-lja-TEL-luh’ (geen glie)

Spaans

  • avocado: ‘a-vo-KA-do’ (geen ad)
  • ceviche: ‘suh-VIE-tsjuh’ (geen viesj)
  • chia(zaadjes): ‘TSJIE-a’ (geen g, geen sj)
  • jalapeño: ‘ga-la-PEN-jo’ (geen ja, geen peeno)
  • tequila: ‘tuh-KIE-la’ of ’tè-KIE-la’ (geen lj)

Frans

  • bavarois: ‘ba-va-RWAH’ (geen -zuh)
  • cordon bleu: ‘kor-dôn BLEU’ (geen ǵ, geen bloe)

Duits

  • flammkuchen: ‘FLAM-koe:-chuhn’ (lange oe, geen uu, met n)

In het Frans van de Elzas is het flammekueche, maar die vorm (en de uitspraak ‘flam-KUUSJ’) komt in het Nederlands niet voor.

Zweeds en IJslands

  • köttbullar: ‘SJUT-bul-lar’ (geen kut)
  • skyr: ‘SKIR’ (geen skier, geen skuur)
  • smörgåsbord: ‘SMEUR-ǵos-boerd’ (geen smorgasbord)

Engels en Schots

  • drambuie: ‘drem-BJOE-wie’, ‘dram-BWIE’ (geen ui)
  • smoothie: ‘SMOE:-ðie’ (lange oe, geen t, zachte th-klank als in the)
  • steak: ‘STEEK’ (geen ie)
jus d'orange
Sju.

Vernederlandst

De volgende woorden zijn zozeer vernederlandst dat de aangepaste uitspraak in Nederland en/of België standaard is geworden (meestal naast de uitspraak in de taal van herkomst):

  • champignon: ‘sjam-pie-JON’ (naast ‘sjâm-pien-JÔN’)
  • chorizo: ‘tsjo-RIE-zo’, ‘cho-RIE-zo’ (naast ‘tsjoh-RIE-so’)
  • cornedbeef: ‘kor-NET-bief’
  • croissant: ‘krwa-SANT’, ‘kro-ZANT’ (naast ‘krwa-SÂN’)
  • entrecote: ‘an-truh-KOO’ (naast ‘ân-truh-KOOT’)
  • hummus: ‘HU-mus’, ‘HUM-mus’ (naast ‘HOE-moes’, ‘CHOE-moes’)
  • jus d’orange: ‘su-duh-RANS’, ‘sju-duh-RANS’, ‘sju-do-RANSJ’ (naast ‘zju-do-RÂNZJ’)
  • moussaka: ‘MOES-sa-ka’, ‘moes-SA-ka’ (naast ‘moes-sa-KA’)
  • paella: ‘pa-EL-ja’
  • paprika: ‘PA-prie-ka’ (naast ‘PAP-prie-ka’)
  • quinoa: ‘kie-NOO-wa’ (naast ‘KIEN-wah’)
  • sangria: ‘SAN-ǵrie-ja’ (naast ‘san-ǴRIE-ja’)
  • saté: ‘sa-TEE’
  • schnitzel: ‘SNIET-suhl’ (naast ‘SJNIET-suhl’)
  • spaghetti: ‘spa-GET-tie’ (naast ‘spa-ǴET-tie’)
  • tortilla: ‘tor-TIEL-ja’ (naast ‘tor-TIE-ja’)
  • vanille: ‘va-NIEL-juh’, ‘va-NIL-luh’ (naast ‘va-NIE-juh’)
apfelstrudel
Geen hoofdletter, geen umlaut.

Bonus: spelling

Als extraatje nog een aantal menukaartwoorden waarbij je op de spelling moet letten:

apfelstrudel – baba ganoush – baguette – boeuf bourguignon – borsjtsj – bouillabaisse – broccoli – caesarsalade – cappuccino – chili – crème brûlée – driegangenmenu, driegangenkeuzemenu – frikandel – gekaramelliseerd – goulash – kokos – kroket – meringue – pâté de foie gras – piccalilly – pizza margherita – sjasliek – sliptong – souvlaki – spaghetti aglio e olio – sperziebonen – stamppot – tajine – tzatziki – verrassingwhisk(e)y

Met kleine letter zijn woorden als:

champagne – dijonmosterd – eggs benedict – hollandaisesaus – parmezaan – pekingeend – pinot noir – riesling – sachertorte

En natuurlijk: samenstellingen als één woord!

Aanvullingen zijn welkom! Reageer hieronder.

12 reacties op “Gnocchi, hummus, quinoa: uitspraak en spelling van moeilijke gerechten”

    1. doetietsmettaal

      Het enkelvoud is gnocco, al gebruiken we dat in het Nederlands nooit. Het Italiaanse woord betekent ‘klontje, balletje’. In de praktijk komt het vooral als culinair woord voor. Niet alleen voor de gnocchi die wij geadopteerd hebben, maar ook voor andere gerechten, zoals de gnocco fritto.

    1. doetietsmettaal

      In het Spaans is het inderdaad een soort ‘onaffe b’, maar als je die tegen Nederlandstaligen gebruikt, kijken de meesten toch een beetje vreemd op. Van Dale geeft dan ook de uitspraak met een v.

  1. Heerlijke leeskost! Alleen bij avocado maak ik een kanttekening. Ze komen vaak uit Spanje – dat wel – maar daar heten ze gewoon ‘aguacates’.

  2. De Italianen zeggen ‘a-TSJEE-to bal-SA-mi-co’ en de Fransen zeggen ‘vi-NAI-gre bal-sa-MIEK’. Ik denk dat ik om die reden ‘balSAMico-azijn’ even goed vind als ‘balsaMIE-co-azijn’.

    Of toch maar de Italiaanse uitspraak propageren? Of zou de ‘Franse’ klemtoon ook de ‘natuurlijke’ voorkeur van een Nederlandstalige zijn, waardoor ook dit woord een voorbeeld is van de neiging tot vernederlandsing?

  3. instinkers blijven ook:
    – hollandaisesaus (maar daar hebben we het al eens over gehad)
    – mozzarella (menig menukaart gaat met de spelling hiervan de mist in, en hoe willen we het uitspreken? De Nederlandse Van Dale geeft drie uitspraakmogelijkheden…)
    – de uitspraak van tagliatelle
    – espresso (niet expresso)
    Heerlijk, ik hou van dit werk!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top