De of het aanrecht?

Als je van huis uit gewend bent ‘het aanrecht’ te zeggen, is het vreemd om ‘de aanrecht’ te horen. En toch kan dat ook. Is dat niet raar? Het is toch ook ‘het recht’ en niet ‘de recht’?

Dit uitzonderlijke geval bestaat al sinds de Middeleeuwen. Aanrecht komt van het werkwoord aanrechten. Dat kennen we niet meer in die vorm, maar aanrichten kunnen we nog wel gebruiken. Een feestmaal aanrichten, bijvoorbeeld. Het betekent zo’n beetje ‘klaarzetten, opdissen’. Tegenwoordig kun je – als je dat zonodig wilt – ook andere dingen aanrichten. Een ravage bijvoorbeeld.

Aanrechten – de aanrecht

Aanrecht is dus een zelfstandig naamwoord dat van een werkwoord komt. Als dat de vorm van de stam heeft, is het bijna altijd een de-woord: de loop (van lopen), de kijk (van kijken), de schijn (van schijnen), enzovoort. Vandaar: de aanrecht.

Maar er is natuurlijk ook het recht, en het geboorterechthet consumentenrecht, enzovoort. Al tig eeuwen geleden maakten mensen daarom ook van aanrecht een het-woord. Dat doen we tot op de dag van vandaag.

Aanrechtbank

Wist je trouwens dat er twee soorten aanrecht bestonden? Een aanrechttafel en een aanrechtbank (ook rechtbank genoemd, maar die homofoon is om begrijpelijke redenen gesneuveld). De aanrechtbank was het aanrecht dat – of de aanrecht die – we nu nog kennen: met een gootsteen en met kastjes eronder.

Op de aanrechtbank of -tafel werden de gerechten klaargezet om opgediend te worden. Aangerecht, dus.

Eerder gepubliceerd op LinkedIn.

Zoek je een spellingexpert die je tekst nakijkt? Kijk wat ik voor je kan betekenen.

3 gedachtes op “De of het aanrecht?”

  1. frans piket

    ook leuk: gootsteen was vroeger een grote steen met een druipgootje om het bloed van de slacht op te vangen. De mensen stonden gebogen te werken. Later werd die steen op een onderstel geplaatst, kon je er rechtopstaand aan werken. Vandaar de naam aanrecht.

    1. doetietsmettaal

      Waar komt die informatie vandaan? Het klinkt allemaal leuk, maar ik vind er in de Etymologiebank bij gootsteen en aanrecht geen bewijs van. Het riekt in beide gevallen naar volksetymologie.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar top

Meer weten over het Nederlands?

Wouter van WingerdenAbonneer je op de nieuwsbrief van Doet iets met taal. Zes keer per jaar leerzame en opvallende artikelen over taal van mij en anderen. Gratis, en uitschrijven kan natuurlijk op elk moment.

Welkom! Wouter van Wingerden